Fietsers en de wegcode: het wordt tijd voor een strengere aanpak

Het is een fenomeen dat steeds meer opvalt: fietsers die zich niets aantrekken van de verkeersregels. Ze rijden op voetpaden, negeren rode lichten, negeren de voorrangsregels, rijden tegen de richting in, slingeren tussen auto’s en creëren chaos op plaatsen waar ze helemaal niet thuishoren. Dit is niet alleen hinderlijk, het is ronduit gevaarlijk. De wegcode geldt voor iedereen, ook voor fietsers, maar blijkbaar denken sommigen dat zij boven de regels staan. Wanneer één groep zich niet aan de regels houdt, komt die balans in het gedrang.

Zwakkere weggebruiker ≠ altijd voorrang

In België bestaat het principe van de zwakke weggebruiker om mensen zoals fietsers, voetgangers en steppers extra te beschermen bij een ongeval. Maar let op: dit geeft géén voorrang in het verkeer.

Het principe betekent enkel dat, als een zwakke weggebruiker betrokken raakt bij een ongeval met een motorvoertuig, zijn lichamelijke schade automatisch vergoed wordt door de verzekeraar van het voertuig, zelfs als hij zelf een fout maakte. Het gaat dus om schadevergoeding, niet om verkeersregels.

Voorrang blijft bepaald door de wegcode: verkeersborden, lichten en algemene regels zoals voorrang van rechts. Fietsers moeten zich dus net zo goed aan de regels houden als iedereen.

Het probleem ligt echter vaak bij onwetendheid. Veel fietsers kennen de verkeersregels onvoldoende of interpreteren ze verkeerd. Daarom is het aan te raden om actief aan te sporen dat fietsers de wegcode leren en begrijpen. Dit kan bijvoorbeeld via campagnes en educatieve programma’s.

Daarnaast is sensibilisering meer dan aangewezen. Fietsers moeten zich bewust worden van hun verantwoordelijkheid in het verkeer. Respect voor de regels is geen beperking, maar een garantie voor veiligheid voor henzelf én voor anderen. Door duidelijke communicatie en gerichte acties kunnen we samen zorgen voor een verkeerscultuur waarin iedereen zich aan dezelfde spelregels houdt.

Het argument dat “de auto’s toch gevaarlijker zijn” is geen excuus. Wie deelneemt aan het verkeer, draagt verantwoordelijkheid. En die verantwoordelijkheid wordt te vaak genegeerd. Het gevolg? Ongevallen, conflicten en een groeiende frustratie bij andere weggebruikers.

Wat moet er gebeuren?

1. Verplichte kennis van de wegcode: Het is absurd dat je een rijbewijs nodig hebt om met een auto te rijden, maar dat je zonder enige kennis van verkeersregels op een drukke weg of in het drukke centrum mag fietsen. Een korte onlinecursus of test bij aankoop van een nieuwe fiets zou al een eerste stap kunnen zijn.
2. Gerichte sensibiliseringscampagnes: Niet met vage slogans, maar met duidelijke boodschappen: wie de regels negeert, brengt zichzelf én anderen in gevaar.
3. Strengere handhaving: Boetes voor het negeren van rode lichten of rijden op voetpaden moeten niet symbolisch zijn, maar voelbaar. Alleen zo verandert gedrag.
4. Infrastructuur én educatie samen: Ja, veilige fietspaden zijn belangrijk, maar ze lossen niets op als fietsers blijven denken dat verkeersregels optioneel zijn.

Het is tijd om het idee los te laten dat fietsen automatisch gelijkstaat aan “goed bezig zijn”. Verkeersveiligheid is geen kwestie van vervoermiddel, maar van respect voor de regels. Wie dat niet begrijpt, hoort eigenlijk niet thuis in het verkeer.