De schoolpoort is geen jungle, tijd dat chauffeurs en fietsers eindelijk hun verantwoordelijkheid nemen

 

Wie ’s ochtends een school passeert, hoeft geen uitgebreide verkeersanalyse om te zien wat er misloopt. Een chaos van haastige ouders, ongeduldige chauffeurs, overstappende fietsers en kinderen die tussen al dat verkeer hun weg moeten zoeken. Wat zou moeten aanvoelen als een veilige omgeving, voelt steeds vaker aan als een hindernissenparcours waarin kinderen de zwakste schakel zijn.

En de cijfers bevestigen dat beeld. Elke schooldag raken in België gemiddeld 14 scholieren gewond onderweg van of naar school, zo blijkt uit onderzoek van VIAS. Dat cijfer is al jaren hardnekkig aanwezig, met in 2023 nog steeds meer dan 1.800 ongevallen in Vlaanderen alleen.
Brussel toont hetzelfde patroon: in 2024 raakten 482 minderjarigen gewond in het verkeer een daling tegenover eerdere jaren, maar nog altijd beschamend hoog voor een land dat zich graag “fietsvriendelijk” noemt.

We kijken te vaak weg

Wat me telkens opnieuw frappeert, is hoe snel we geneigd zijn om met de vinger te wijzen naar ‘kwajongens op de fiets’, naar ‘afgeleide kinderen’, naar ‘onoverzichtelijke kruispunten’. Maar laten we eerlijk zijn: het probleem zit veel dieper. Het zit bij ons allemaal.

Chauffeurs die in een schoolstraat tóch denken dat vijf minuten tijdswinst belangrijker is dan de veiligheid van een kind. Fietsers, ja, ook volwassenen die rood licht als suggestie beschouwen. Jongeren die met één hand sturen en met de andere hun smartphone bedienen. Het is een cocktail van lakse mentaliteit, onverschilligheid en misplaatst zelfvertrouwen.

VIAS wijst er bovendien op dat vooral fietsers en bromfietsers disproportioneel betrokken zijn bij schoolongevallen: 1 op de 6 ongevallen betreft een brommer, een opvallend cijfer voor een kleine doelgroep.
Tegelijk blijkt uit Brusselse cijfers dat ook steppers en jonge fietsers steeds vaker in de statistieken opduiken.

We weten dit. We zien dit. En toch verandert het gedrag amper.

Infrastructuur helpt, maar gedrag maakt of kraakt verkeersveiligheid

Vlaanderen heeft de afgelopen jaren stevige inspanningen geleverd. 588 schoolomgevingen werden tussen 2019 en 2024 veiliger gemaakt dankzij subsidies. Maar zelfs dat blijkt niet genoeg om de verkeersveiligheid substantieel te verbeteren.

Maar infrastructuur kan geen onbeleefdheid compenseren. Geen haast, geen ego en geen gebrek aan aandacht.
We kunnen 1,4 miljard euro investeren in mobiliteit - zoals de Vlaamse overheid plant - maar zolang bestuurders blijven denken dat regels optioneel zijn, blijft elk kind op weg naar school een wandelende risico-analyse.

Durven zeggen waar het op staat: we hebben een mentaliteitsprobleem

En precies daarom moeten we stoppen met alleen maar lintjes doorknippen en nieuwe borden plaatsen.
De kern van het probleem is gedragsverandering  en dat wordt vaak gezien als ‘moeilijk’, ‘gevoelig’ of ‘individueel’. Maar zonder gedragsverandering blijft het dweilen met de kraan open.

Sensibilisering is geen bijzaak maar dé maatregel die we te lang onderschat hebben.

We hebben campagnes nodig die écht binnenkomen:

• die chauffeurs confronteren met de gevolgen van hun haast,
• die jongeren duidelijk maken dat hun smartphone geen voorrang heeft,
• die ouders laten reflecteren over hun eigen verantwoordelijkheid.

En ja, daarbij hoort ook handhaving. Want wie herhaaldelijk de regels met de voeten treedt, toont dat sensibilisering alleen niet werkt.

Vision Zero? Dan moet het gedrag naar Vision Zero.

We zeggen al jaren dat we streven naar een verkeerssysteem zonder slachtoffers.
Vlaanderen wil tegen 2050 helemaal ‘Vision Zero’ bereiken.

Maar laten we eerlijk zijn: die doelstellingen zijn betekenisloos als we blijven doen alsof verkeersveiligheid iets abstracts is. Het speelt zich niet af in vergaderzalen of beleidsnota’s, het speelt zich af aan elke schoolpoort, op elk zebrapad, aan elke bocht waar een kind ineens moet remmen omdat een volwassene te weinig oplet.

Kinderen zijn geen buffer voor volwassen fouten

Het is tijd dat chauffeurs én fietsers ophouden met excuses zoeken.
Verkeersveiligheid rond scholen zal pas verbeteren wanneer wij, volwassenen, beslissen om onze eigen slechte gewoontes af te leren.

Een kind hoort niet te moeten hopen dat een voorbijrazende auto tijdig stopt.
Een fietser hoort niet te moeten gokken of een chauffeur hen gezien heeft.
En een ouder hoort niet met knikkende knieën te moeten wachten tot hun kind veilig op school arriveert.

De schoolpoort is geen jungle.
Laat ons eindelijk beginnen handelen alsof dat waar is.